Hukuk Sözlüğü
Müvekkillerimizin ve vatandaşlarımızın hukuki süreçlerde sıkça karşılaştığı temel kavramları ve anlamlarını derledik.
Aciz
Borçlunun borçlarını karşılamaya yetecek malvarlığının bulunmaması veya cebri icra sonunda alacağın tamamen tahsil edilememesi hâlini ifade eder.
Aciz belgesi
İcra takibinde alacağın tamamen veya kısmen tahsil edilemediğini gösteren ve kanunun belirli sonuçlar bağladığı belgedir; İİK'daki kanuni terim “borç ödemeden aciz vesikası”dır.
Aciz vesikası
Borçlunun haczedilebilir mallarının alacağı karşılamaması üzerine kanuni şartlarla düzenlenen ve alacaklıya İcra ve İflas Kanununda belirtilen hakları sağlayan belgedir.
Adalet
Hak ve hukuka uygunluk, hakların gözetilmesi ve uyuşmazlıkların hukuk düzeni içinde hakkaniyete uygun biçimde çözümlenmesi düşüncesini ifade eder.
Adem
Yokluk veya bulunmama anlamında, özellikle eski hukuk dilinde birleşik terimlerde kullanılan sözcüktür.
Adem-i ifa
Bir borcun veya sözleşmeden doğan edimin yerine getirilmemesini anlatan eski hukuk ifadesidir.
Adli kontrol
Ceza muhakemesinde tutuklama yerine veya kanundaki şartlarla şüpheli ya da sanık hakkında uygulanabilen yükümlülüklerden oluşan koruma tedbiridir.
Adli para cezası
Kanunda öngörülen gün sayısının, kişinin ekonomik ve şahsi hâlleri dikkate alınarak belirlenen günlük miktarla çarpılması suretiyle hesaplanan ceza türüdür.
Adli sicil
Kesinleşmiş ceza mahkûmiyetleri ve kanunda gösterilen diğer kararların kaydedildiği resmî kayıt sistemidir.
Adli tatil
Kanunda belirtilen tarihler arasında yargı mercilerinde yalnızca kanunen sayılan dava ve işlerin görüldüğü dönemdir.
Adli yardım
Yargılama giderlerini karşılayamayacak durumda olan kişilerin, kanuni şartlarla yargılama giderlerinden geçici olarak muaf tutulmasını ve diğer kolaylıklardan yararlanmasını sağlayan kurumdur.
Ahde vefa
Tarafların geçerli biçimde kurdukları sözleşmeye bağlı kalmaları gerektiğini ifade eden sözleşme hukuku ilkesidir.
Ahkâm
Hükümler, kurallar anlamında kullanılan eski hukuk terimidir.
Ahz
Alma veya teslim alma anlamında eski hukuk ve resmî yazışma dilinde kullanılan sözcüktür.
Aile konutu
Eşlerin ortak yaşamlarını sürdürdükleri ve kanunun özel koruma sağladığı konuttur.
Aile konutu şerhi
Malik olmayan eşin, aile konutu olarak özgülenen taşınmaz hakkında kanuni korumanın tapu kütüğünde görünür hâle gelmesini istemesi üzerine verilen şerhtir.
Akabinde
Bir olay veya işlemin hemen ardından, sonrasında anlamına gelen ve hukukî metinlerde de kullanılan sözcüktür.
Akdi
Bir sözleşmeye ilişkin veya sözleşmeden doğan anlamındadır.
Akit
Tarafların karşılıklı ve birbirine uygun irade açıklamalarıyla kurdukları sözleşme için kullanılan geleneksel hukuk terimidir.
Alacak
Borç ilişkisinde alacaklının borçludan bir verme, yapma veya yapmama edimini isteme yetkisidir.
Alacaklı
Borç ilişkisinde edimin yerine getirilmesini isteme hakkına sahip taraftır.
Alacağın devri
Alacaklının sahip olduğu alacak hakkını kanuni şartlarla üçüncü kişiye geçirmesidir.
Aleniyet
Bir işlem, kayıt veya yargılamanın kanunun öngördüğü ölçüde açık ve erişilebilir olmasını ifade eder.
Alt işveren
Bir işverenden işyerinde yürütülen mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerde ya da belirli şartlarla asıl işin bir bölümünde iş alan ve işçilerini bu işte çalıştıran işverendir.
Altsoy
Bir kişinin çocukları, torunları ve aşağı doğru devam eden soyunu ifade eder.
Amir hüküm
Tarafların iradeleriyle aksini kararlaştıramadıkları emredici hukuk kuralıdır.
Amme
Kamu anlamında kullanılan eski hukuk terimidir.
Amme alacağı
Devlete, il özel idarelerine, belediyelere ve kanunun kapsamına aldığı kamu tüzel kişilerine ait belirli kamu alacaklarını ifade eder.
Ana para
Faiz, gider ve diğer feriler dışında kalan asıl para borcudur.
Anayasa
Devletin temel yapısını, organlarını, yetkilerini ve temel hak ve özgürlükleri düzenleyen en üst hukuk normudur.